Bojan Kecman

Svašta čovjek može da vidi u Japanu. Kada su mi organizatori rekli da će nas voditi na farmu u kojoj se povrće uzgaja na prirodne načine (“Natural farming“) bio sam srećan kao malo dijete. To mi je ujedno jedna od životnih želja....pronaći što više mogućnosti za eliminisanje hemijskih sredstava iz poljoprivredne proizvodnje. Jeste da je napolju debeo minus, da je prethodno veče padao snijeg i da duva jak vjetar ali, kad nešto žarko želiš da vidiš, nema nesavladive prepreke.   Već na prvi pogled vlasnik farme Hideyuki Yabuta odaje utisak ozbiljnog farmera posvećenog svom radu. Yabuta ima 62 godine, sve na farmi radi sam, a izgleda, barem desetak godina mlađe. “ To što ne izgledam još mlađe dugujem organskoj poljoprivredi. Na kraju svakog dana jedva sam stajao na nogama jer sam bio veoma umoran od cjelodnevnog okopavanja korova. Razmišljao sam šta da uradim jer više nisam fizički mogao da izdržim rad u bašti “ kaže Yabuta. Onda mu je u ruke došla knjiga čuvenog...

Iako je udaljenost između Republike Srpske, odnosno, Bosne i Hercegovine i Japana, oko 9.400 kilometara, postoje načini da se posjeti ova daleka, lijepa, zemlja. Banjaluka je od npr. Tokija udaljena 9.365 kilometara, a od Obihira, prestonice japanske poljoprivrede, koji se nalazi na sjevernom ostrvu Hokaido "samo" 8.896 kilometara. Obihiro je u Tokachi regionu, veličine 10.000 km2. U ovom regionu uglavnom se uzgaja krompir, šećerna repa, soja i pšenica. Imaju i nešto malo voća, jabuka i krušaka. Cijene voća i povrća baš i nisu malene. Razlike u cijenama, u marketima, takođe su visoke. Meni najomiljenija kruška košta od 1058 jena po kilogramu, a na sniženju 980 jena, odnosno, od 16.7 do 15.5 maraka. Jedna marka je 63.7 jena, 1 srpski dinar = 1.05 jena, a jedna kuna vrijedi 16.7 jena. Domaćini mi rekoše da je riječ o sorti La France (nikad čuo za nju, liči mi na Viljamovku).             ...

        Vremenski uslovi pogoduju radovima sa mehanizacijom u voćnjaku iako su temperature niske. Ko još nije uspio da zaore stajnjak može to da uradi pod uslovom da nema mnogo snijega na zemlji jer što se prije stajnjak i kreč unesu u zemljište prije će doći do njihovog razlaganja i aplikacije od strane korijena voćke. To radi i voćar iz okoline Laktaša, Aleksandar Bundalo, koji se "snašao" za mehanizaciju. Sam je izradio plug koji prikači na traktor i kojim, vrlo brzo, u cijelom voćnjaku napravi brazde u redovima, na četrdesetak centimetara od stabla krušaka. U brazde stavlja kreč i stajnjak nakon čega se brazda zatrpa. Dubina brazde je dvadesetak centimetara i njenim pokrivanjem dolazi do brže razgradnje zgorjelog stajnjaka i kreča a time i bržeg usvajanja hranjljivih materija.

                   Vrijeme je za rezidbu voćaka. Najvažnije je da su temperature ispod nule i da na stablima nema snijega. Šljiva je još “mekana“ zbog retrovegetacije, tj. novog listanja u septembru i oktobru zbog visokih temperatura, pa bi voćari trebalo da pripaze na rezidbu. Drugim riječima, ona stabla kod kojih nije bilo retrovegetacije mogu da se režu dok bi, kod stabala sa novim listovima, trebalo da se sačeka sa rezidbom. Jabuka i kruška uveliko se režu. Bilo da se rezidba obavlja ili ne krajnje je vrijeme da se kod jabuka, krušaka i šljiva uklone izdanci koji su tokom sezone izbili iz zemlje, tj. adventivnih pupoljaka na korijenu.             Ovi izdanci vuku snagu voćki u vegetacionom periodu, crpe hranljive materije, usporavaju rast voćaka i razvoj rodnih pupoljaka za narednu godinu. Prilikom rezidbe obavezna je upotreba rukavica jer izdanci, naročito kod ...

Osnovni preduslov za postizanje dobrih prinosa kod krušaka jeste zimska rezidba koja se izvodi već od novembra. Voćari koji imaju veće voćnjake počinju i ranije jer ne mogu da završe rezidbu do početka kretanja vegetacije. Najveći problem predstavlja bujnost stabala zbog izostanka ljetnje rezidbe i nekvalitetne podloge u vidu sijanca divlje kruške. Stablo Viljamovke nakon obavljene zimske rezidbe Prije rezidbe stabla krušaka trebalo bi da se prihrane ureom, borom, cinkom i vodotopivim mineralnim đubrivima sa više fosfora i kalijuma kako bi rezerve najvažnijih hranjljivih materija bile dostupne voćkama tokom mirovanja i da bi imale više energije za početak listanja, cvjetanja i oplodnje. Mnogo je bolje da se rezidba obavi u jesen ili ranu zimu jer voćka je “ živa“ i kad su niže temperature. Upravo prihranom gore navedenim sredstvima korijen će skladištiti minerale. Npr. azot koji se doda ureom jedini je izvor azota na početku vegetacije u proljeće naredne godine i zbog njega...

Jedan od glavnih razloga za niske prinose kod biljnih vrsta jeste nedovoljno oprašivanje biljaka. Ovo je naročito izraženo u voćarstvu i povrtarstvu. Niske temperature, kišovito vrijeme, manjak pčela, samo su neki od razloga. Ipak, rješenja za ovaj problem ima, a jedno od njih je u bumbarima (lat. Bombus terrestris).  Usluge bumbara naročito se koriste u državama koje su, kada se gleda sa aspekta savremene poljoprivrede, nekoliko kopalja iznad ostalih država. Jedna od tih država svakako je i Izrael u kojoj se nalazi kompanija “ Biobee“ druga u svijetu, po proizvodnji bumbara.  Samo 2% izraelskih uzgajivača paradajza ne koristi bumbare. Bumbari su u Izraelu uvedeni u poljoprivredu 1991. godine i za samo nekoliko godina njihova proizvodnja doživjela je pravi procvat. Trenutno, 98% proizvođača paradajza u Izraelu, koristi bumbare za oprašivanja svojih biljaka. Bumbari se koriste u oprašivanju paradajza, paprika, patlidžana, jagoda, tikvica, borovnica, trešanja, a...